Studiedag 1 — Wat is existentiële ontwikkeling? Gelaagd menszijn, desintegratie en transformatie

Wat is existentiële ontwikkeling, en waarom is het zo wezenlijk voor personen die we wellicht intens, misschien begaafd, creatief en/of eigenzinnig noemen?

We ontdekken hoe vragen als

“wie ben ik?”, "wat betekent het om mens te zijn?", "wat is mijn plek in de wereld?", "wat is de zin van het leven?", “hoe samen te leven?” en "wat is goed en wat is kwaad?"

verweven zijn met het leven, de levensloop en de beleving van personen met kenmerken als intensiteit, complexiteit en gedrevenheid.

We kijken naar de verweving van — en de spanningen tussen — verschillende ontwikkellijnen: sociaal, emotioneel, creatief, cognitief, sensueel, fysiek en existentieel. Hoe inspireren of beknellen ze elkaar, bekeken vanuit een levensloopperspectief?

Vervolgens richten we onze blik op transformatie als deel van existentiële ontwikkeling. Want existentieel ontwikkelen is zelden een rechte lijn. Er zijn periodes waarin veel in beweging komt en waarin het bestaande even, of langer, niet meer past. Er zijn momenten waarin zinbeleving intens opleeft en bijna tastbaar aanwezig is, en periodes waarin het gevoel daarvan flink afvlakt en zin bijna ondraaglijk ver weg of licht lijkt.

We worden sensitief voor hoe (frequent) desintegratie — het uiteenvallen van een eerder samenhangend zelf, of van eerder gedragen overtuigingen — deel kan zijn van een zowel intensief ontwikkelingspad als bijna onstuitbare zijnslust.

Hoe ziet dit er mogelijk uit in de praktijk? Wat roept het op in degene die het doormaakt, en misschien in degene die ernaast staat? En wat vertelt dit ons over de beleving en betekenis van ‘intensiteit’, dat soms als kenmerk van begaafde wordt genoemd of juist betwijfeld en eerder als teken van psychologisch probleem wordt geduid.

Studiedag 2 — Inspirerende voorbeelden: existentiële ontwikkeling in een complexe wereld

Deze dag leren we van inspirerende intense personen — historisch én hedendaags — die in hun wijze van zijn in de wereld, in hun kenniscreatie, hun maatschappelijke betrokkenheid en/of hun kunsten getuigen van existentiële moed, misschien mystieke ervaring en veelal sociaal geëngageerde ontwikkeling van hun intense mens zijn.

We zien hoe begaafdheden op verschillende gebieden — intellectueel, beeldend, emotioneel, sensueel, creatief, fysiek — verweven raken in de uitdrukking van (hun) existentiële ontwikkeling. En we zien hoe levendig existentiële 'antwoorden' doorwerken in keuzes, persoonswording en creaties.

We kijken ook sensitief naar de maatschappelijke contexten. De personen bewogen en bewegen zich in tijdsgeesten en in machtsstructuren die hen vormen, beknellen, uitnodigen of tegenwerken. We kijken naar hoe existentiële ontwikkeling ingebed is in de wereld waarin zij plaatsvindt: in dominante waardensystemen en in de ruimte die er daarin is voor onconventionaliteit én gelaagd menszijn.

Aan de hand van deze voorbeelden duiken we in wat hun perspectieven bij ons oproepen, en wat we ervan meenemen in de verfijning, praktijk en belichaming van (zelf)begeleiding.

Studiedag 3 — Contexten en praktijken die bijdragen: leren en creëren als begeleider

Met de kennis en ervaring van de eerdere dagen, en vanuit wie we ieder als eigenzinnig mens en karakteristieke (zelf)begeleider zijn, bevragen we hoe en waar we zelf in paden van existentiële ontwikkeling van betekenis zijn. Of juist niet.

Wat dóen we als intens mens in verbinding? Hoe komt onze existentiële ontwikkeling praktisch tot uitdrukking en hoe leeft dit door in de levens van de mensen met wie we verbonden zijn? Hoe zinvol is het (los)laten en níet-doen?

We ontdekken kenmerken van contexten en praktijken waarbinnen existentiële ontwikkeling geprikkeld wordt haar eigen ontvouwing te volgen én verbinding met community kan (her)vinden. Wat maakt een context tot een plek waar een intens mens existentieel kan ademen, heropleven en zingeving leven?

Hierbij worden we ook sensitief voor de normen en overtuigingen die we ongemerkt hebben geleerd en die we, vaak onbedoeld, doorgeven in onze (zelf)begeleiding. Bijvoorbeeld dat een mens vooral productief moet zijn, dat ontwikkeling herkenbaar moet leiden tot gelauwerd succes, dat creativiteit wellicht bewezen wordt door prestatie, dat wie we zijn wezenlijk ‘te veel’ is of dat ‘het allemaal geen zin heeft’. Deze normen of overtuigingen zijn diep verweven met de bredere maatschappelijke structuren en levenspraktijken waarin we samenleven en werken. Ze bieden houvast, maar bieden lang niet altijd waarachtig welzijn of, misschien dieper nog, gevoelde vrijheid-in-verbinding.

Wat betekent het om contexten te scheppen die niet dwingend op die normen leunen noch overtuigingen bevestigen, maar wel afstemming als kern hebben? Hoe kunnen we samenleven op een wijze die inspireert, voedt, opheldert en bevrijdt? En hoe zijn we met deze creatieve processen waarin ook verlies en onzekerheid volledig verwerven zijn?

We formuleren samen principes die gidsend en (om)vormend kunnen zijn voor zulke contexten, en onderzoeken in hoeverre wat wij in zelfbegeleiding en ons eigen leven vormgeven deze principes weerspiegelt.

De essentie is niet dat we hier een bestaande theorie of volledig getoetste methodiek aanleren, maar dat wat we ondertussen in levenservaring en in de studiedagen ontdekt hebben zich vertaalt naar verder in praktijk te onderzoeken principes die individueel zingevend zijn én in verbinding gebracht kunnen worden met personen en in contexten die er voor jou toe doen.

Is je interesse existentieel gewekt?